IV Kongres Polskich Towarzystw Naukowych na Obczyźnie

Nowoczesne nauczanie tradycji ojczystych – Sybiracy i młodzież

Pod Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego

Kraków, 4–7 września 2014

Panel

Zsyłki Polaków na Syberię w XIX i XX wieku

Koordynator: prof. Wiesław Caban

 

Doc. dr Swietłana Mulina (Omsk) – docent w Omskim Państwowym Uniwersytecie im. P. Stołypina. Autorka prac dotyczących adaptacji polskich zesłańców postyczniowych na Syberii Zachodniej. W 2012 roku otrzymała nagrodę „Przeglądu Wschodniego” za najlepszą pracę poświęconą dziejom Polaków na Wschodzie. Jest związana z działalnością organizacji polonijnych w Omsku.

 

Doc. dr Anna Krich (Omsk) – docent w Katedrze Historii i Politologii w Państwowej Syberyjskiej Akademii Komunikacji. Autorka prac poświęconych dziejom polskiego zesłania w końcu XVIII i w pierwszej połowie XIX wieku na Syberii Zachodniej. Jest związana z działalnością organizacji polonijnych w Omsku.

 

Doc. dr Jewgienij Siemionow (Ułan–Ude) – docent w Katedrze Muzealnictwa w Państwowej Wschodnio-Syberyjskiej Akademii Kultury i Sztuki. Autor publikacji poświęconych losom polskich zesłańców w XIX wieku na Zabajkalu. Jest związany z działalnością organizacji polonijnej „Nadzieja”.

 

Doc. dr Tatiana Mosunowa (Jekaterynburg) – pracownik naukowy muzeum w Jekaterynburgu. Autorka prac poświęconych działalności gospodarczej Polaków na Syberii w XIX wieku.

 

Doc. dr Aleksader Sielicki (Krasnodar) – docent w Uniwersytecie Krasnodarskim, autor prac o dziejach Polaków na Kaukazie w XIX wieku. Prezes Polskiego Centrum Narodowo-Kulturalnego „Jedność” w Krasnodarze, które w tym roku obchodzi 15-lecie swego istnienia, zastępca prezesa Centrum Kultur Narodowych, reprezentant Rosji w Polonijnej Radzie Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu RP.

 

Prof. zw. dr hab. Wiesław Caban (Kielce) – autor m.in. prac poświęconych losom Polaków w Rosji: Służba rekrutów z Królestwa Polskiego w armii carskiej w latach 1831–1873, (Warszawa 2001); i Z Orenburga do Paryża. Bronisław Zaleski 1820–1880, (Kielce 2006). Swymi badaniami obejmuje: dzieje polskich zrywów niepodległościowych, (głównie powstania styczniowego); stosunki polsko-rosyjskie w XIX i na pocz. XX w.; przemiany społeczno-gospodarcze i kulturalne na ziemiach polskich w dobie zaborów; biografistykę polonijną. Aktualnie jest kierownikiem dwóch międzynarodowych projektów badawczych prowadzonych w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, a mianowicie Pamiętniki i kolekcje listów polskich autorów z Ziem Zabranych (Litwa, Białoruś i Ukraina) z lat 1795–1918 i Polscy zesłańcy na Syberii Zachodniej w drugiej połowie XVIII wieku – XIX wieku w oczach Rosjan i ludności syberyjskiej.

 

Prof. zw. dr hab. Wiktoria Śliwowska (Warszawa) – honorowy uczestnik panelu. Wybitna badaczka dziejów Rosji i polskiej zsyłki na Syberię. Autorka kilkuset rozpraw i artykułów, kilkudziesięciu prac zwartych i wydawnictw źródłowych. Najważniejsze publikacje dotyczące polskiej zsyłki to m.in. Zesłańcy polscy w Imperium Rosyjskim w pierwszej połowie XIX wieku, Warszawa 1998; Syberia w życiu i pamięci Gieysztorów – zesłańców postyczniowych, Warszawa 2000; Ucieczki z Sybiru, Warszawa 2005 (wyd. rosyjskie 2013). Spośród wydawnictw źródłowych dotyczących polskiej zsyłki na szczególną uwagę zasługuje trzytomowe wydawnictwo Julian Glaubicz Sabiński, Dziennik syberyjski, (Warszawa 2009. Przez wiele lat była przewodniczącą Komisji Polsko-Rosyjskiej (Polska Akademia Nauk – Rosyjska Akademia Nauk).

 

Dr hab. Franciszek Nowiński, prof. UG – doktorat uzyskał w 1982 roku na podstawie rozprawy Polacy na Uniwersytecie Petersburskim od lat trzydziestych do osiemdziesiątych XIX wieku (druk 1986 r.). Habilitacja w 1991 r. (Instytut Słowianoznawstwa i Bałkanistyki Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie) na podstawie rozprawy Polskaja politiczeskaja ssyłka w Wostocznoj Sibiri 1831–1862 gg. (w języku polskim: Polacy na Syberii Wschodniej. Zesłańcy polityczni w okresie międzypowstaniowym, Gdańsk 1995). Problematyka badawcza koncentruje się wokół szeroko rozumianego problemu Polaków w Rosji w XIX i XX w. Autor wielu rozpraw z zakresu losów Polaków w Rosji europejskiej, jak i na Syberii. Interesują go zarówno polscy studenci, naukowcy, zesłańcy jak i urzędnicy w służbie rosyjskiej. Nadto zajmuje się wybranymi problemami Słowian południowych w kontekście rosyjskiej polityki zagranicznej na Bałkanach w XIX–XX w.

 

Prof. zw. dr hab. Leszek Zasztowt (Warszawa) – historyk, dyrektor Instytutu Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów PAN oraz profesor w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w badaniach dziejów Europy Środkowo-Wschodniej i Rosji XVIII–XX w., ze szczególnym uwzględnieniem problematyki politycznej, społecznej, narodowościowej, etnicznej, wyznaniowej, edukacyjnej oraz dziejów nauki. Autor monografii: Popularyzacja nauki w Królestwie Polskim 1864–1905 (1989), Kresy 1832–1864. Szkolnictwo na ziemiach litewskich i ruskich dawnej Rzeczypospolitej (1997), Europa Środkowo-Wschodnia a Rosja XIX–XX w. W kręgu edukacji i polityki (2007), a także redaktor prac zbiorowych m.in.: East and West. History and Contemporary State of Eastern Studies (2009; z J. Malickim), Kasa Mianowskiego (2011). Przewodniczący polskiej strony Komisji Historyków Polski i Rosji (od 2008). Obecny prezes Kasy im. Józefa Mianowskiego – Fundacji Popierania Nauki (od 2010), a także sekretarz generalny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 2011).

 

Prof. dr hab. Artur Kijas (Poznań) – przedmiotem jego zainteresowań naukowych jest Ruś i Rosja, jej dzieje polityczne, gospodarka i kultura oraz wkład Polaków w rozwój cywilizacyjny Rosji w XIX wieku. Autor m.in. prac Gospodarstwo własne feudała na Wielkorusi od XIV do połowy XVI wieku, Poznań 1973; System pomiestny w państwie moskiewskim w XV – pierwszej połowie XVI wieku. Historiografia i problematyka, (Poznań 1984); Polacy w Kazachstanie. Przeszłość i teraźniejszość, (Poznań 1993); Polacy w Rosji od XVII wieku do 1917 roku. Słownik biograficzny, (Warszawa–Poznań 2000); Polacy na Uniwersytecie Charkowskim, 1805–1917, (Poznań 2008). Prezes Wielkopolskiego Oddziału Stowarzyszenia Współpracy Polska–Wschód. Członek m.in. Komisji Historycznej Polskiej Akademii Nauk i Rosyjskiej Akademii Nauk oraz Rady Naukowej Zakładu Badań Narodowościowych PAN.

 

Dr Jan Trynkowski (Warszawa) – emerytowany nauczyciel akademicki, historyk. Zainteresowania badawcze: dzieje ruchów młodzieżowych w XIX wieku, historia syberyjskiej zsyłki, zwłaszcza „mitu Sybiru”. Autor kilkudziesięciu prac poświęconych dziejom Polaków na Syberii, w tym m.in. Agatona Gillera, Juliana Glaubicz Sabińskiego, czy Kaspra Maszkowskiego.

 

Prof. zw. dr hab. Eugeniusz Niebelski – pracownik naukowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Badacz dziejów Polski XIX wieku, w tym powstania styczniowego i zesłańczych losów jego uczestników. Główne prace poświęcone dziejów polskiej zsyłki na Syberię po upadku powstania styczniowego to: Zesłańcy postyczniowi w Imperium Rosyjskim. Studia dedykowane prof. Wiktorii Śliwowskiej (Lublin–Warszawa 2008); Tunka. Syberyjskie losy księży zesłańców 1863 roku (Wrocław 2011); Ignacy Walicki, zesłaniec 1863 roku i pionier sadownictwa w Rosji. Listy z Wielikina (Lublin 2013); Józef Siwiński, „Wracać do Was i klepać biedę nie myślę…” Listy z Syberii 1873–1879 (Lublin 2013).

 

Prof. zw. dr hab. Zbigniew J. Wójcik (Warszawa) – historyk, geolog, od lat zajmuje się badaniem wkładu Polaków w rozwój nauk przyrodniczych w Rosji. Z tego zakresu poświecił m.in. prace o Aleksandrze Czekanowskim (1982), Janie Czerskim (1986), czy Karolu Bohdanowiczu (1997). Współtwórca „Biblioteki Zesłańca”, w ramach której ukazały się najwcześniejsze polskie relacje o Syberii, w tym m.in. pochodzący z XVII wieku Diariusz więźnia moskiewskiego, miast i miejsc Adama Kamieńskiego (Wrocław 1997) – wspólnie z A. Kuczyńskim. Wieloletni przewodniczący Komisji Polsko-Syberyjskiej PAN.

 

Dr hab. Władysław Masiarz (Kraków) – główny nurt jego badań skupia się na dziejach Polaków na Syberii w XIX i XX wieku. Wszystkie jego publikacje powstały w wyniku kwerend źródłowych w archiwach Irkucka, Ułan-Ude, Czyty, Krasnojarska, Moskwy i Petersburga. Autor m.in. publikacji: Polacy we Wschodniej Syberii 1907–1947 (Warszawa 1995); Dzieje kościoła i polskiej diaspory w Tobolsku na Syberii 1838–1922 (Kraków 1999). Obydwie prace ukazały się w wersji polskiej i rosyjskiej.

 

Dr hab. Lidia Michalska-Bracha, prof. UJK – w kręgu jej zainteresowania znajdują się następujące zagadnienia: Powstanie styczniowe – losy uczestników (emigracja, zesłanie, kraj) – historiografia –pamięć kulturowa; Kobiety w powstaniu styczniowym – relacje – pamiętniki – pamięć zbiorowa; Historiografia i myśl historyczna XIX–XX wieku; Pamięć zbiorowa, polityka historyczna. Doktorat uzyskała na podstawie rozprawy: Powstanie styczniowe w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego w okresie zaborów (1999), a habilitacją za rozprawę Między pamięcią a historiografią. Lwowskie debaty o powstaniu styczniowym (1864–1939) (2011).

 

Dr Sergiusz Leończyk (Abakan–Siedlce) – doktor, adiunkt Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. Problematyka badawcza – Polonia Rosji, dobrowolne osadnictwo Polaków na przełomie XIX–XX w. Założyciel i wieloletni Prezes Kulturalno-Narodowej Organizacji Społecznej „Polonia” Republiki Chakasji, redaktor ogólnorosyjskiego kwartalnika polonijnego „Rodacy”. Członek Polskiego Stowarzyszenia Autorów, Dziennikarzy i Tłumaczy w Europie (A.P.A.J.T.E.). Honorowy członek Związku Sybiraków III RP. Autor ponad 90 artykułów naukowych i 2 książek nt. Polonii w Rosji. Organizator kilkunastu międzynarodowych polonijnych konferencji i wystaw muzealnych w Rosji.

 

Dr hab. Jacek Legieć (Kielce) – główne nurty badawcze skupiają się wokół dziejów Polaków w Imperium Rosyjskim w XIX wieku oraz stosunkom polsko-ukraińskim w pierwszej połowie XX wieku. Autor m.in. prac: Armia Ukraińskiej Republiki Ludowej w wojnie polsko-ukraińsko-bolszewickiej 1920 roku (Toruń 2003); Służba rekrutów z Królestwa Polskiego w armii rosyjskiej w latach 1874–1913 (Kielce 2013).

 

Prof. dr hab. Antoni Kuczyński (Wrocław) – historyk, etnolog. Autor wielu publikacji poświęconych dziejom polskiej zsyłki w głąb Rosji w XIX i XX wieku, w tym m. in. Syberia. 400 lat polskiej diaspory (różne wydania). Szczególne miejsce w jego obfitym dorobku zajmują publikacje poświęcone Bronisławowi Piłsudskiemu jako badaczowi ludów Dalekiego Wschodu. Organizator kilkunastu konferencji naukowych dotyczących wkładu Polaków w rozwój cywilizacyjny Syberii, w tym m.in. Polacy w nauce, gospodarce i administracji na Syberii w XIX i na początku XX wieku. Twórca Biblioteki Zesłańca w ramach której, w większości w jego i Z. J. Wójcika opracowaniu, ukazało się wiele wydawnictw źródłowych, zwłaszcza pamiętników, odnoszących się do pobytu Polaków na Syberii z okresu XVII–XX wieku. Redaktor Zesłańca i Wrocławskich Studiów Wschodnich, Działacz Związku Sybiraków.

 

Dr Anna Brus (Warszawa) – główne nurty badawcze to dzieje polskich ruchów niepodległościowych i polskiej zsyłki na Syberię w XIX wieku. Autorka rozpraw i artykułów poświęconych losom Polek na syberyjskim zesłaniu. Wydawca źródeł, w tym pamiętników Sybiraków. Uczestniczy m.in. w trzech wielkich projektach badawczych, a mianowicie: Stowarzyszenie Ludu Polskiego; Pamiętniki i kolekcje listów polskich autorów z Ziem Zabranych (Litwa, Białoruś i Ukraina) z lat 1795–1918 oraz Polscy zesłańcy na Syberii Zachodniej w drugiej połowie XVIII wieku – XIX wieku w oczach Rosjan i ludności syberyjskiej.

 

Aleksander Piotrowski – urodzony w 1945 r. w Związku Radzieckim na Dalekim Wschodzie. Pochodzi z rodziny, która na skutek II rozbioru na stałe pozostała w Rosji. Od 1951 roku mieszka w Krasnodarze. Całe życie pracował w głównej mierze w przemyśle. Od 2002 roku redaguje kwartalnik „Wiadomości Polskie”, którego jest współzałożycielem, ponadto należy do kolegium redakcyjnego zbiorów naukowych pt. „Polacy w Rosji”.

 

 

Projekt jest współfinansowany
ze środków otrzymanych od
Ministerstwa Spraw Zagranicznych
w ramach konkursu
na realizację zadania
„Współpraca z Polonią i Polakami
za granicą w 2014 r.”

 

Organizator

Współorganizatorzy

Gość honorowy

 

Kongres organizowany przy wsparciu finansowym

Sponsorzy

 

Patroni medialni